Het vierogenprincipe bij Eigen&Wijzer

Het vierogenprincipe houdt in dat een kinderopvangorganisatie dagopvang op zodanige wijze organiseert dat de pedagogisch medewerker (pm’er) de werkzaamheden uitsluitend kan verrichten terwijl hij/zij  gezien of gehoord kan worden door een andere volwassene. Er moet dus altijd op ieder willekeurig moment een volwassene mee kunnen kijken of luisteren. Het vierogenprincipe vloeit voort uit de conclusies van de onafhankelijke Commissie Onderzoek Zedenzaak Amsterdam van april 2011. Het doel van de maatregel is het voorkomen van situaties waarin de gelegenheid bestaat tot het plegen van (seksueel) misbruik bij kinderen in de dagopvang.

Vooralsnog zal het vierogenprincipe alleen geïntroduceerd worden voor de dagopvang, omdat in de buitenschoolse opvang en peuterspeelzalen het risico op misbruik kleiner wordt geacht. In de buitenschoolse opvang en de peuterspeelzaal slapen kinderen niet meer tijdens de opvang en zijn er minder verzorgingsmomenten dan in de dagopvang. In peuterspeelzalen worden kinderen bovendien halve dagen opgevangen waardoor de beroepskracht vrijwel nooit alleen is met een kind; alle kinderen worden op dezelfde tijd gebracht en gehaald en de beroepskrachten hebben geen pauze.

Het vierogenprincipe bij Eigen&Wijzer

Eigen&Wijzer onderschrijft het belang van het vierogenprincipe , naast de zorgvuldige screening van de medewerkers en het belang van een open communicatiecultuur. De veiligheid van de kinderen staat ten allen tijden voorop! Dit is niet nieuw bij Eigen&Wijzer, echter de zedenzaak in Amsterdam leidde er toe de veiligheid nogmaals onder de loep te nemen. Tijdens bijeenkomsten met de verschillende oudercommissies is de veiligheid van kinderen een onderwerp van gesprek geweest. Maatregelen die voor alle locaties gelden:

Bouwkundige aanpassingen
Bouwkundig zijn de dagverblijven van Eigen&Wijzer zo ingericht dat er altijd meegekeken of meegeluisterd kan worden. In de toegangsdeuren naar de groepen zitten grote ramen of ze zijn geheel van glas. Daarnaast heeft iedere groepsruimte ramen en/of doorkijkgaten.
De slaapkamer(deuren) zijn allen voorzien van een raam en/of altijd voorzien van een babyfoon welke beluisterd wordt door een pmer en in het pedagogisch beleid zijn afspraken opgenomen over controlemomenten tijdens het slapen van kinderen.

Gemiddeld wordt elke 5-10 minuten gecontroleerd wanneer de kinderen slapen. Voordat de kinderen slapen wordt er meer frequent gecontroleerd.
Verschoningsruimtes zijn in al onze dagverblijven voorzien van ramen. De meeste groepen hebben een geschakelde verschoningsruimte met de naastgelegen groepsruimte.
Wanneer in alle groepen kinderen en volwassenen aanwezig zijn, dus bij een volle bezetting, is er voortdurend op ieder willekeurig moment een grote kans dat er iemand meekijkt dan wel meeluistert.

Personele inzet
De indelingen van de stamgroepen is zodanig dat er altijd twee of drie pedagogisch medewerkers aanwezig zijn op de groep, met uitzondering van de pauzemomenten van de medewerkers en de breng- en haaltijden van de kinderen.
Onvolledig bezette groepen met ieder één pedagogisch medewerker  worden zo mogelijk samengevoegd. Indien samenvoegen niet mogelijk is, wordt er in de groepsruimte een babyfoon met camera geplaats. De ontvanger (geluid en beeld) staat op de naastgelegen groep en wordt door de pedagogisch medewerkers van deze groep in de gaten gehouden.
Tijdens de pauzes van de medewerkers wordt samengewerkt met de naastgelegen groepen, zodat medewerkers niet gedurende een langere periode alleen op de groep staan. Activiteiten worden gezamenlijk georganiseerd en er wordt gezamenlijk gecontroleerd bij de slapende kinderen.

Signaalfunctie ouders
Tijdens de breng- en haaltijden van de kinderen zijn er onregelmatig maar zeer frequent ouders aanwezig. Dit voorkomt gelegenheden waarin een pedagogisch medewerker in staat is de veiligheid van kinderen in gevaar te brengen. Het is echter wel van belang dat u zich als ouder bewust wordt dat u op dat moment een signaalfunctie heeft. U kunt uw zorgen ten allen tijde melden bij de locatie coördinator van de betreffende locatie of de betreffende regiomanager. Zij zullen een signaal met zorgvuldigheid en vertrouwelijkheid behandelen.
Jaarlijks zullen wij u blijven inlichten over het vierogenprincipe per mail en nieuwsbrief. Nieuwe ouders worden geïnformeerd in de intakegesprekken en de invulling van het vierogenprincipe wordt nader omschreven in het welkomstboekje welke nieuwe ouders ontvangen.

Open aanspreekcultuur

Wat ons inziens van groot belang is, is dat er sprake is van een open aanspreekcultuur. Medewerkers kunnen signaleren dat een collega zich niet aan de afspraken houdt, of erger, de veiligheid van kinderen in gevaar brengt.Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat dit aan de kaak wordt gesteld of onderwerp van gesprek wordt. Door het bevorderen van een open aanspreekcultuur voorkom je dat medewerkers elkaar geen feedback durven  geven in het belang van de kinderen en dat zaken worden verzwegen. Bij Eigen&Wijzer is al jaren grote aandacht voor een open aanspreekcultuur.
Het bevorderen van een open cultuur begint al bij het aannemen van nieuwe medewerkers. Een open houding is een belangrijk criterium. Het blijven herhalen van het belang ervan in de dagelijkse praktijk en teamoverleggen, het geven van goede voorbeelden als leidinggevenden en het ondersteunen van medewerkers in het geven van feedback wanneer zij dit moeilijk vinden zijn hierbij van allergrootst belang. Indien nodig kunnen communicatiecursussen worden ingezet om medewerkers te leren op welke manier je het best feedback kan geven etc.
Daarnaast maakt Eigen&Wijzer gebruik van Video Interactie Begeleiding (VIB). Jaarlijks wordt van alle  medewerkers afzonderlijk beeldmateriaal verzameld tijdens hun werkzaamheden. Deze beelden worden door een speciaal opgeleid VIB-trainer samen met de medewerker bekeken en besproken.
Ook tijdens teamoverleggen of intervisiebijeenkomsten zijn de medewerkers gewend videobeelden van zichzelf en elkaar te bekijken en bespreken. Dit bevordert en ondersteunt medewerkers in hun zelfreflectie en in het elkaar open op functioneren te kunnen aanspreken.

Ook een goede mix van pedagogische medewerkers van belang (HBO-MBO, verschillende leeftijden en achtergronden) bevordert een open cultuur. Mobiliteit (wisselen van groep of locatie) kan zorgen voor nieuwe spirit en openheid.

Maatregelen per locatie
Per locatie wordt het vierogenprincipe minimaal jaarlijks met de desbetreffende oudercommissie besproken. In het kwaliteitshandboek wordt een omschrijving van het vierogenprincipe opgenomen en jaarlijks met de oudercommissies geëvalueerd. Zowel in het algemene gedeelte dat van toepassing is op alle locaties, als ook in de locatie specifieke plannen. De inbreng vanuit de oudercommissie vinden we hierbij belangrijk. Ouders en kinderen moeten zich veilig voelen bij Eigen&Wijzer.
Op dit moment komt het voor dat niet alle groepen op al onze kinderdagverblijven volledig bezet zijn. Dat maakt dat er in de locatie specifieke plannen extra maatregelen worden omschreven om te voldoen aan het vierogenprincipe. Hieronder vindt u per locatie aangeven welke extra maatregelen er omschreven worden:

KDV Robinson, Maarssen
Op KDV Robinson is met de bouw al rekening gehouden met de transparantie van alle ruimtes.
•    Alle slaapkamers hebben een raam met een rolgordijn. De komende tijd wordt uitgeprobeerd of het open laten staan van het rolgordijn voldoende zicht in de slaapruimte geeft.
•    De slaapkamers zijn voorzien van een babyfoon welke beluisterd wordt door een pm’er. Gemiddeld wordt elke 5-10 minuten gecontroleerd wanneer de kinderen slapen.
•    Alle groepen hebben een geschakelde verschoningsruimte met de naastgelegen groepsruimte.
•    De groepen op KDV Robinson zijn vrijwel iedere dag volledig bezet. Naast pedagogisch medewerkers zijn er regelmatig andere medewerkers, zoals een technisch medewerker, huishoudelijk medewerker en regiomanager op de locatie aanwezig. De inzet van groepshulpen en stagiaires worden zo veel mogelijk afgestemd op de pauzes van medewerkers en de breng- en haalmomenten van de kinderen.

KDV De Pinkenstal, Loosdrecht
•    KDV De Pinkenstal is voorzien van veel glas, waardoor alles wat op de groepsruimtes gedaan wordt zichbaar is.
•    Alle  groepen (met uitzondering van 1 baby/dreumesgroep) hebben een geschakelde verschoningsruimte met de naastgelegen groepsruimte.
•    De slaapkamers zijn voorzien van een babyfoon welke beluisterd wordt door een pm’er. Gemiddeld wordt elke 5-10 minuten gecontroleerd wanneer de kinderen slapen.
•    Op locatie KDV De Pinkenstal zijn naast een dagopvang ook een buitenschoolse opvang locatie en het hoofdkantoor gevestigd waardoor er op alle dagen van de week meerdere (pedagogisch) medewerkers op de locatie aanwezig zijn.
•    De inzet van groepshulpen en stagiaires worden zo veel mogelijk afgestemd op de pauzes van medewerkers en de breng- en haalmomenten van de kinderen.

KDV de Speelhoeve, Loosdrecht
•    KDV de Speelhoeve is voorzien van veel glas, waardoor alles wat op de groepsruimtes gedaan wordt zichbaar is.
•    Alle  groepen hebben een geschakelde verschoningsruimte met de naastgelegen groepsruimte.
•    De slaapkamers zijn voorzien van een babyfoon welke beluisterd wordt door een pm’er. Gemiddeld wordt elke 5-10 minuten gecontroleerd wanneer de kinderen slapen.
•    Op locatie zijn naast het dagverblijf ook twee buitenschoolse opvang locaties en een peuterspeelzaal gevestigd, waardoor er op bijna alle dagen van de week meerdere pedagogisch medewerkers op de locatie aanwezig zijn.
•    De inzet van groepshulpen en stagiaires worden zo veel mogelijk afgestemd op de pauzes van medewerkers en de breng- en haalmomenten van de kinderen.
•    Op woensdag is de buitenschoolse opvang op deze locatie gesloten en is het dagverblijf niet volledig bezet.
•    Wij ondervangen dit door (schoonmaak)werkzaamheden te laten verrichten door de technisch en huishoudelijk medewerkers en door de inzet van groepshulpen/stagaires op de momenten dat er minder medewerkers aanwezig zijn.